De Wegwijzer · externe informatiehulp
Door Arjan Woldring · oprichter van Implementa · Laatst bijgewerkt 19 juni 2026
De transparantieplicht is de regel uit artikel 50 van de EU AI Act dat mensen moeten weten wanneer ze met een AI-systeem te maken hebben in plaats van met een mens. Voor een chatbot op je website is dat het kernpunt: een bezoeker moet meteen begrijpen dat hij met een digitale collega praat. Het draait om eerlijkheid, niet om een waslijst aan techniek.
De plicht zit op het niveau van de interactie, niet van de bedrijfsvorm. Het maakt dus niet uit hoe groot je organisatie is of welk systeem eronder draait. Praat een bezoeker met AI, dan moet je dat kenbaar maken.
Artikel 50 richt zich op iedereen die een AI-systeem inzet dat rechtstreeks met mensen communiceert. Een zorginstelling die een chatbot op de website plaatst, valt daar dus onder. De verplichting is niet zwaar: je hoeft geen rapporten in te dienen of certificaten aan te vragen, je moet alleen helder zijn over wat de bezoeker voor zich heeft.
Belangrijk om te scheiden: dit is iets anders dan de zware hoog-risico-verplichtingen waar veel mensen zenuwachtig van worden. Een algemene informatie-chatbot die geen triage, diagnose of behandeladvies geeft, is geen hoog-risico-systeem. De transparantieplicht is de lichte, redelijke kant van de wet.
De Autoriteit Persoonsgegevens houdt in Nederland mede toezicht op de AI Act. Volgens de uitleg van de Autoriteit Persoonsgegevens geldt de AI-geletterdheidsplicht uit artikel 4 al sinds februari 2025, en is de transparantieplicht uit artikel 50 onderdeel van hetzelfde kader. De zwaardere hoog-risico-verplichtingen zijn via de zogeheten Digital Omnibus juist uitgesteld (standalone hoog-risico naar 2 december 2027, AI in gereguleerde producten naar 2 augustus 2028).
De boodschap daaruit is rustig en duidelijk: voor een gewone informatie-chatbot is transparantie nu al de norm, terwijl er geen reden is om in deadline-stress te schieten over de zware categorieën.
De plicht laat zich vertalen in een paar concrete keuzes in het ontwerp van de chat. Een digitale collega die het goed doet, laat zich kennen als digitale collega.
Deze aanpak sluit aan bij hoe een chatbot voor je website hoort te werken en bij de manier waarop je cliënten en verwijzers netjes te woord staat. Wil je weten waarom de bronkeuze hier zo belangrijk is, lees dan hoe de Wegwijzer alleen goedgekeurde informatie gebruikt.
De transparantieplicht staat zelden op zichzelf. Naast artikel 50 vraagt artikel 4 dat medewerkers voldoende AI-geletterd zijn, zodat ze begrijpen wat de digitale collega wel en niet doet. Daarnaast riep de IGJ zorgaanbieders in februari 2025 op om zorgvuldig om te gaan met de invoering van generatieve AI. Dat zijn geen losse eisen, maar onderdelen van één verantwoorde manier van werken.
Voor het bredere plaatje, denk aan AI-beleid, geletterdheid en een onderbouwde invoering, kun je terecht bij Implementa voor advies en begeleiding. Zo wordt transparantie niet een vinkje, maar een vanzelfsprekend onderdeel van hoe De Wegwijzer bij jou draait.
Arjan Woldring is oprichter van Implementa en maker van ImpliTeam, en helpt zorgorganisaties om AI verantwoord en aantoonbaar binnen de regels in te zetten.
Stap voor stap
Toon meteen aan het begin van het gesprek dat de bezoeker met een AI-assistent praat. Gebruik gewone taal, geen juridische formulering, zodat iedereen het begrijpt.
Vermeld dat de digitale collega algemene informatie geeft en geen triage, diagnose of behandeladvies. Zo voorkom je verkeerde verwachtingen en blijf je binnen je rol.
Werk met een grounded chatbot die uitsluitend uit goedgekeurde bronnen antwoordt en de herkomst kan tonen. Daarmee maak je transparantie zichtbaar in plaats van beloofd.
Zorg dat de bezoeker met één klik bij een medewerker terechtkomt zodra iets er niet in staat of een oordeel vraagt. De doorschakeling hoort altijd in beeld te zijn.
Zorg dat medewerkers begrijpen wat de chatbot wel en niet doet, zodat ze vragen van bezoekers goed kunnen opvangen. Dit sluit aan op artikel 4 van de AI Act.
Veelgestelde vragen
Artikel 50 van de EU AI Act verplicht je om kenbaar te maken dat iemand met een AI-systeem praat en niet met een mens. Voor een websitechatbot betekent dat een duidelijk label en een eerlijke toon.
Ja. De plicht hangt aan de interactie, niet aan de omvang van je organisatie. Zet je een chatbot in die met bezoekers praat, dan moet je dat kenbaar maken, ongeacht hoe groot je bent.
Nee, als de chatbot alleen algemene informatie geeft en geen triage, diagnose of behandeladvies. Dan valt hij onder de lichte transparantieplicht, niet onder de zware hoog-risico-eisen.
De AI-geletterdheidsplicht uit artikel 4 geldt sinds februari 2025 en de transparantieplicht hoort bij hetzelfde kader. De zware hoog-risico-verplichtingen zijn juist uitgesteld naar 2027 en 2028.
Toon bij de start van het gesprek een korte melding dat het om een AI-assistent gaat, in gewone taal. Combineer dat met het tonen van de bron en een zichtbare doorschakeling naar een mens.
Ja. Een grounded chatbot antwoordt uitsluitend uit goedgekeurde bronnen en kan tonen waar het antwoord vandaan komt. Daarmee wordt transparantie tastbaar in plaats van een belofte.
Transparantie hoort samen met AI-geletterdheid en zorgvuldige invoering, zoals ook de IGJ benadrukt. Een onderbouwd AI-beleid maakt van de transparantieplicht een vanzelfsprekend onderdeel van je werkwijze.
Veilig & verantwoord
De Wegwijzer geeft alleen algemene informatie uit bronnen die jij goedkeurt, verzint niets en herleidt het antwoord naar de bron. Er is geen triage, geen diagnose en geen behandeladvies, en bij twijfel of een vraag om een oordeel schakelt de digitale collega zichtbaar door naar een mens. Bezoekers zien dat ze met AI praten, conform de transparantieplicht. Zo werk je privacy-first, met menselijke controle en aantoonbaar binnen de AVG en de EU AI Act. Begeleid ingevoerd, een product van Implementa.
Lees ook
Hoe De Wegwijzer bezoekers dag en nacht met algemene informatie helpt vanuit goedgekeurde bronnen.
Chatbot voor je websiteHoe je cliënten en verwijzers netjes te woord staat en op tijd naar een mens doorschakelt.
Voor cliënten en verwijzersWaarom de chatbot uitsluitend uit bronnen put die jij hebt goedgekeurd en niets verzint.
Alleen goedgekeurde informatieKennismaken
In een gesprek van dertig minuten kijken we welke digitale collega’s het meeste werk uit handen nemen, en hoe we ze verantwoord bij jou invoeren. Geen verkooppraatje, wel een eerlijk beeld.